مهاباد، طلیعه­ی دور نوینی از مبارزه توده­ای

 

عمر ایلخانیزاده                                    ت: ریبوار تاج­گردون

 

 

بیشتر از یک سال است که شهرهای کردستان ایران، خصوصاً شهر مهاباد، در مناسبات و فرصتهای مختلف به خروش می آیند. برای پیروزی کردستان عراق، برای مراسم نوروز شادی برپا میکنند و با تجاوزات و پایمالگریهای نیروهای جمهوری اسلامی به مقابله بر می­خیزند و در کل سیمای جدیدی از جنبش سیاسی و توده­ای را به نمایش می­گذارند. دوست و دشمن اتحاد بیشتر و اعتماد به نفس و جسارتی چشمگیر را که مداماً در میان مردم کردستان در حال گسترش است، احساس میکنند و همین امر نیز نیرو و تحرک تازه­ای به مبارزه سیاسی و مدنی در کردستان بخشیده است. جمهوری اسلامی نیز از هر فرصتی سود برده تا برای مقابله با این جریان نوین خشونت بیشتری از خود نشان دهد و از مردم زهر چشم بگیرد. تهدید فعالان فرهنگی و مدنی  از سوی اطلاعات، کشتار و تیراندازی به سوی کسبه، بستن مجلات، روزنامه­ها و (ان.جی.او)­ها، اعدام فعالان سیاسی و حمله مسلحانه به راهپیمایی­ها و تظاهرات مسالمت آمیز، نمونه­هایی هستند که پیوسته تکرار شده­اند.

به قتل رساندن و مثله کردن جنازه آقای کمال اسفرام مشهور به شوانه سید قادر، جوان خونگرم مهابادی، مثالی بود از چنین توطئه­­گریهای مسئولان حکومت که بسیار زود با اعتراض شدید شهر مهاباد روبرو شد. تداوم هشت روزه تظاهرات و اعتراضات مردم مهاباد از یک سو پدیده­ای تازه از مبارزه سیاسی است و از سوی دیگر چندین تجربه و درس گرانبها در آن نهفته است که در اینجا به آنها اشاره میشود:

1-    تداوم حرکت: تاکنون در هر اعتراض و تظاهراتی، توده­های ناراضی و خشمگین به این منظور به خیابانها ریخته­اند تا اعتراض خود را فریاد کنند و اکثراً نیز خود جوش بوده و پس از مدت کوتاهی برخورد با نیروهای سرکوبگر، پایان یافته است. اما اعتراض و تظاهرات اینبار مهاباد در چند محله اصلی و قدیمی شهر شعله افروخت، ساکنان این محله­ها کوشیدند که محله­های خود را کنترل کنند و برای ادامه دادن به اعتراض خود گفتگو و مصلحت جویی مداوم داشته باشند.  به دنبال خودسازماندهی اولیه در محلات، هر بار به شیوه­ای و در گوشه­ای به مرکز شهر می­ریختند و اقدام به تظاهرات می­کردند. علناً تا آخرین روز، از خشونتهایی چون حمله به بانکها و آتش زدن اماکن جلوگیری کردند و در هر تظاهراتی، پیش از برخورد شدید با نیروهای رژیم به محلات خود برمی­گشتند و علاوه بر آمادگی برای دفاع در برابر حمله رژیم به محلات، به طراحی چگونگی تداوم اعتراضشان می­پرداختند. مردم در این روز توانستند گونه­ای هماهنگی در بین محله­ها ایجاد کنند و به این ترتیب هم توانستند اعتراض خود را تداوم بخشند و هم اتحاد خود را محکمتر سازند.

2-    تعیین خواست و شعار روشن برای تظاهرات: یکی از نقاط قوت اعتراض توده­ای اینبار شهر مهاباد، شفاف­سازی مطالبات این حرکت بود. معرفی قاتلان شوانه و مجازات آنان، پایان دادن به تجاوزات نیروهای انتظامی و آزادی دستگیر شدگان، سه خواست مردم مهاباد بود که به شعارهای اصلی تظاهرات هر روزه تبدیل شده بود. علاوه بر این، این شعارها به شعار مردم شهرهای دیگر برای حمایت از مهاباد تبدیل شد. این تجربه نشان داد که تعیین مطالبات روشن و شفاف، هم میتواند جمعیت بیشتری را به میدان آورد و هم از تاثیرگذاری بیشتری در دستگاههای اطلاع رسانی و افکار عمومی برخوردار باشد. به همین دلیل نیز اعتراضات جاری مهاباد در ایران و خارج از آن و در تمام بخشهای دیگر کردستان انعکاس گسترده­ای یافت.

3-    خودسازماندهی مردم: یکی دیگر از نکات مهم اعتراض سیاسی هشت روزه مهاباد این بود که مردم توانستند در محلات خود به گونه­ای از خودسازماندهی توده­ای دست پیدا کنند. نمونه چنین سازمان­یابی­ای را میتوان در مقرهای شهر سنندج در اوایل انقلاب و کوچ تاریخی مریوان یافت که مردم توانستند تمام کارهای خدماتی، اداره اردوگاه و محلات خود را در زمان جنگ شهر سنندج و کوچ مریوان در اختیار خود گیرند. اینبار نیز در مهاباد، مردم برای تمام محله­ها نگهبان گذاشتند، راههای ورودی و خروجی محله­ها را کنترل می­کردند و افراد غریبه را تحت نظر میگرفتند و در مورد آنها به گردآوری اطلاعات می­پرداختند تا از نفوذ جاسوسان رژیم به تجمعات خود جلوگیری کنند. بستن مغازه­ها و تعطیلی شهر به گونه­ای بود که زندگی طبیعی و مراکز خدماتی با مشکلات جدی مواجه نشود. به عنوان مثال، تنها چند ساعتی و در زمانهای لازم شهر را تعطیل میکردند و نمیگذاشتند مردم برای تامین نیازهای روزانه­شان با مشکل مواجه شوند. در پیش گرفتن چنین روشی، نوعی از تقسیم وظایف و هماهنگی بوجود آورد. تقسیم وظایف، به تشکیل گروههای گوناگونی انجامید که تا مردم شهر از آنها تبعیت می­کردند و به وظایف و مسئولیتهای آنان ارج می­نهادند. نظم و قانون مورد پسند مردم از سوی همگان مورد قبول بود و اجرا میشد و چنین شد که همبستگی و اتحاد مردم مداوماً در حال افزایش بود.

زرنگی و هوشیاری سیاسی تظاهرات کنندگان به حدی بود که با وجود آمادگی دفاع از خود، توطئه­های رژیم را برای تیراندازی به سوی مردم و خونین ساختن تظاهرات مسالمت آمیز توده­ای خنثی می­ساختند. تمام این واقعیات ثابت میکنند که اداره و تداوم چنین اعتراض چند روزه­ی پیروزمندانه­ای، پدیده نوینی در مبارزه سیاسی جاری جنبش کردستان و نشانه افزایش ظرفیت مبارزاتی مردم کردستان است. بی شک باید به اقدامات و فعالیتهای هشت روزه مردم مهاباد همچون تجربه­ای گرانقدر از مبارزه سیاسی و توده­ای نگریست که بر تمام کردستان تاثیر خواهد گذاشت.  حمایت تمام مردم کردستان، اعتراض و تظاهرات چند شهر و راهپیمایی کردهای خارج از کشور برای حمایت از خواستهای مردم مهاباد، پدیده­هائی هستند که اعتراضات مهاباد را از چهارچوب یک شهر خارج ساخته و به مسئله تمام ملت کرد در کردستان ایران تبدیل کرده است.

مقابله وحشیانه نیروهای رژِیم، گسیل نیرو به تمام شهرهای کردستان و میلیتاریزه کردن، دستگیری و زندانی کردن صدها نفر در مهاباد، از یک سو نمایانگر قصد کثیف عوامل احمدی­نژاد برای سرکوب ملت کرد است و از سوی دیگر هراس و عدم مشروعیت جمهوری اسلامی را مشخص می­سازد. تنها اتحاد و مقابله سراسری با رژیم در تمام کردستان می­تواند عقب نشینی رژیم را باعث شده و به پشت سرگذاشتن پیروزمندانه این مرحله جدید از مبارزه مردم کردستان کمک نماید.